Publicaties

commissie 3.3.2015


https://www.perfectmanage.eu/userfiles/36/files/Samenwerken%20doen%20we%20zelf%2D1.pdf
Reactie Burgerforum op                                                                                                                 

Heroriëntatie samenwerking in Twente
“Samenwerken doen we zelf”
 
 
Met deze reactie gaat Burgerforum nader in op:
1) de raadsinformatiebrief Heroriëntatie in Twente
2) het rapport van de stuurgroep Heroriëntatie Twentse Samenwerking “Samenwerken doen we zelf”
Samenvatting:
Burgerforum staat achter de centrale gedachte om de samenwerking weer echt iets van de gemeenten zelf te maken en de sturing terug te geven aan de gemeenteraden en colleges. Zij ziet ook de noodzaak de samenwerking te zoeken, maar dan wel wat puur uitvoeringstaken betreft. Naast bijv. gezondheids- en veiligheidstaken en lokaal overstijgende taken m.b.t. het sociaal domein, ziet Burgerforum met name op juridisch gebied, milieutaken, vergunningverlening en handhaving wel kansen. En sociaaleconomisch is een heel ruim begrip, daar zou meer duidelijkheid over moeten komen.
Hoewel Burgerforum kansen ziet in samenwerking met andere gemeenten, staat zij niet achter het concept advies als totaalconcept. Wij zien té veel open einden, geen duidelijkheid over de financiële consequenties en de centrale gedachte om samenwerking weer echt iets van de gemeenteraden zelf te maken, te weinig terug in dit rapport Robben. Wij vragen het college zich uiterst terughoudend op te stellen en eerst verdere uitwerking af te wachten. Indertijd is bij de begroting een amendement ingediend waarin we de “investeringen SSNT/IBO” hebben vervangen door “Budget voor innovatieve samenwerking. We willen benadrukken dat dit toewerken naar een Twentebedrijf wat ons betreft niet valt onder de innovatieve samenwerking (want dat is oude wijn in een nieuw vat) en dat wij wat dit budget betreft ook geen carte blanche geven aan het college om buiten de raad om dit proces Twentebedrijf verder in te gaan. Burgerforum vindt dat de raad nadrukkelijk moet worden betrokken bij de verdere concretisering. Zij wil dus bij voorbaat géén volledig mandaat geven, aan wie dan ook. Voor de goede orde onderstaand de tekst van amendement.
De ondergetekenden stellen voor:
  1. Onder 3.3 Uitwerking investeringen, nieuwe beleidswensen en knelpunten, onderdeel 3:de tekst “Investeringen SSNT/IBO “ te vervangen door “Budget voor innovatieve samenwerking”
  2. De toelichtende tekst op bladzijde 15 bij punt 3 wordt vervangen door:
    3. Budget voor innovatieve samenwerking
    Voor de verschillende projecten in de regionale samenwerking lopen de kosten   voor de baat uit. Hier is in de
    begroting tot en met 2015 geld beschikbaar. Indien Losser wil blijven deelnemen aan projecten, dan is ook
    voor de periode na 2015 budget nodig.
Toelichting
Uit de antwoorden van het college, op zowel schriftelijke als mondelinge vragen over het nut en de noodzaak van de IBO op het punt van cruciale criteria (te weten verbetering van de bestuurskracht, financieel voordeel en de gekozen juridische vorm), vooralsnog blijkt dat er geen verbetering plaatsvindt met de overgang naar IBO t.o.v. de huidige centrumregeling Enschede-Losser.
Er zullen echter in de toekomst wel middelen nodig zijn om te kunnen blijven innoveren op andere gebieden van gemeentelijke samenwerking;
 
Ten aanzien van de uitwerking op de 3 niveaus:
-samenwerkende gemeenteraden-
Beslissingen over de agenda en de richting van samenwerking horen thuis in de individuele gemeenteraden, zo wordt gesteld. De wijze waarop daar invulling aan gegeven wordt vinden wij volstrekt onvoldoende en wij vragen ons af of dit werkbaar is. Burgerforum heeft moeite met het feit dat er slechts bij aanvang van een raadsperiode afspraken worden over de inhoudelijke samenwerkingsagenda en de bestuursopdrachten die daaraan vastzitten. Wat is de invloed van de 14 afzonderlijke gemeenteraden op het geheel van uitvoeringstaken en hoe kun je met 14 gemeenten gezamenlijk tot concrete bestuursopdrachten komen die door alle 14 gedragen worden? En in hoeverre kunnen we als gemeente slechts op een paar onderdelen “shoppen”. (Zoals gesteld in de samenvatting zien wij meerwaarde in samenwerking op het gebied van bijv. juridische zaken en handhaving, maar weer niet op het gebied van Ruimtelijke Ordening.)
(dhr. Robben: “als de raden zich committeren aan deze samenwerkingsvorm dan is dat de eerste stap. Daarna is het zo dat als een bestuursopdracht eenmaal is vastgesteld, er geen vrijblijvendheid meer is bij de deelnemers).
De afzonderlijke gemeenteraden zouden uiteindelijk moeten besluiten, maar waarover? Tussentijdse evaluatie en sturing is niet mogelijk. Er zou sprake zijn van de meeste stemmen gelden (dhr. Robben ten aanzien van doorzettingskracht: “Dit kan bijvoorbeeld door in alle gemeenteraden besluitvorming te laten plaatsvinden en vervolgens Twentebreed alle voor- en tegenstemmen bij elkaar op te tellen).
 
Onduidelijk is dan ook wat precies de rol is of wordt van elke raad afzonderlijk en de 14 gemeenteraden gezamenlijk.
En hoe borgen we de communicatie en informatievoorziening tussen het samenwerkingsverband, college en gemeenteraad?
 
-samenwerkende portefeuillehouders-
De portefeuillehouders wijzen onderling voortrekkers aan die mandaat krijgen om aan een bepaalde bestuursopdracht uit te werken.
Wie beslist er uiteindelijk? Zijn dat de gemandateerde gemeentesecretarissen c.q. portefeuillehouder? Hoe kan een gemeentesecretaris ter verantwoording worden geroepen en hoe de portefeuillehouders die als kartrekkers dienen? 
In de visie vervullen die 14 coördinerende portefeuillehouders ook de formele rol van Algemeen Bestuur van een nieuwe Wgr-structuur. Wie zijn dat en hoe is voorzien in borging van het democratische proces?
Het risico is duidelijk aanwezig dat de raad op een relatief eenvoudige wijze aan de zijlijn worden geparkeerd. Wij vinden dat een slechte ontwikkeling.
De WGR die gevormd wordt, mag dan slecht coördinerend genoemd worden, maar het blijft een WGR vorm met de risico’s die hier aan hangen.
 
-samenwerking ambtelijke organisaties-
= Twentebedrijf
Dat lijkt weer op de IBO, maar dan in het groot. En de vraag is hoe flexibel dit kan zijn als je ambtenaren samenvoegt, maar daarentegen gemeenten ook vrij wilt laten wat ze wel of niet willen afnemen. Dus in hoeverre kan een gemeenteraad hier na oprichting van dit Twentebedrijf zelf nog in beslissen, sturen, afhaken?
Het Twentebedrijf is op onderdelen al vergevorderd, zo staat in de stukken. Hoe ver is deze ontwikkeling al gevorderd en in hoeverre is hier nog bijstelling nodig en mogelijk?
 
Ten aanzien van de bestuurlijke kaders:
  • Bouw voort op bestaande samenwerkingen en bewezen goede praktijken.
  • Uiteraard moet je vooral vasthouden wat er goed gaat. Maar wat is bewezen goed? Het hoeft niet automatisch zo te zijn dat wat voor de een goed is, ook voor de ander geldt. Soms hebben we gewoon tegengestelde belangen.
     
  • Zorg voor een heldere management aansturing, zodat de directie van het Twentebedrijf beslissingen in de bedrijfsvoering slagvaardig kan nemen.
    • Als het gaat om de uitvoering van basale taken geen probleem, maar borging met de diverse gemeenteraden moet er komen.
       
  • Geef de secretarissenkring een leidende rol vanuit het mandaat dat iedere secretaris heeft voor het regelen van de (onderlinge) bedrijfsvoering. Zorg voor een heldere opdrachtverlening en scherp toezicht vanuit de secretarissenkring op het functioneren van het Twentebedrijf.
    • Dit geeft veel macht aan de gemeentesecretarissen, terwijl de raad op zich weinig te sturen heeft als het in haar ogen niet goed loopt. Want wat zijn dan de mogelijkheden? Wat als de raad het Twentebedrijf niet goed vindt functioneren?
       
  • Zorg daarbij voor een heldere verantwoordingsstructuur waarin de secretarissen rekenschap afleggen aan de verantwoordelijke bestuurders.
    • Ook hier zit een zwakke schakel. Dat de secretarissen verantwoording afleggen aan de bestuurders betekent nog niet dat er verantwoording wordt afgelegd aan de raad.

Aanbevelingen:
Taken en bevoegdheden moeten verder verduidelijkt worden.
Dat geldt ook voor de rol van de raad, die toch grotendeels buiten spel dreigt te worden gezet.
Stemverhoudingen en/of wijze van afstemming moet verder uitgewerkt worden.
Tussentijdse bijstelling moet mogelijk zijn, evaluatiemomenten ingebouwd worden.
In- en uittreding geregeld worden inclusief de gevolgen die dit voor aanhakende of afhakende gemeente kan hebben.
Er moet een financiële paragraaf komen.
Het voorzitterschap zou in onze ogen een roulerend voorzitterschap moeten zijn.
RESUMÉ
Samenwerken is goed, maar dan met behoud van onze zelfstandigheid. Het concept heeft nog veel te veel open einden. In de gepresenteerde vorm lijkt het ons bijkans onwerkbaar, de raad staat te veel op afstand en taken en bevoegdheden zijn niet of nauwelijks uitgewerkt. Dat geldt ook voor de financiële vertaling en de wijze waarop besluitvorming vanuit de afzonderlijke gemeentes tot één vertaling zou kunnen leiden.
Wij vragen van het college niet op voorhand “ja” tegen dit concept te zeggen, maar kanttekeningen te plaatsen en eerst verdere uitwerking af te wachten en dit dan opnieuw aan de raad voor te leggen. Wat dit laatste betreft willen we graag een harde uitspraak van het college.
Overigens, met de uit het coalitieakkoord aangehaalde term “Naar een nieuwe samenwerking” is wat Burgerforum betreft DEZE samenwerking en het komen tot een Twentebedrijf NIET bedoeld.
 
 
De vragen en onze antwoorden
 
-Hoe staat u tegenover het uitgangspunt dat Twentse samenwerking een duidelijke meerwaarde heeft? En hoe verhoudt zich dit tot uitgangspunt van gemeentelijke autonomie, zoals verwoord in het concept-advies?
BF: Twentse samenwerking kan zeker meerwaarde hebben, als de gemeentelijke autonomie in de uitwerking gewaarborgd blijft.
Burgerforum ziet hier nog wel haken en ogen. Een aantal beleidsterreinen zal hier meer geschikt voor zijn als andere.
- Er worden geen raadsbevoegdheden overgedragen. De raden hebben dus geen formele positie meer binnen de nieuwe gemeenschappelijke regeling. De raden krijgen echter wel een sturende en opdrachtgevende rol. Is de positie van de gemeenteraden hiermee voldoende gewaarborgd?
BF: In onze ogen is dit niet het geval, tenminste niet met de wijze waarop in het concept aangegeven (zie onze uitgebreidere notitie).
- Kunt u zich vinden in de voorgestelde bestuurlijke vormgeving van de Regio Twente met portefeuillehouders in de lead?
BF: De portefeuillehouders krijgen een zware rol met veel bevoegdheden en er is nauwelijks tussentijdse bijsturing mogelijk vanuit de afzonderlijke raden. Wij zien nog niet duidelijk hoe verantwoording kan plaatsvinden.
- Deelt u de mening van het college dat het Twentebedrijf een goede oplossing is voor de organisatie van (ondersteunende) taken die regionaal zijn en worden georganiseerd?
BF: Deels, afhankelijk van het soort taken dat we hierin onderbrengen.
- In hoeverre kunt u instemmen met de standpunten van het college in bovengenoemde onderwerpen en kan sprake zijn van gezamenlijke reactie van gemeenteraad en college?
BF: We kunnen ons niet volledig vinden in het gestelde van de raadsinfo. Afhankelijk van de uiteindelijke reactie en mits daar de standpunten vanuit de raad zijn meegenomen, zullen we beoordelen of er gesproken kan worden van een gezamenlijke reactie dan wel of er nog behoefte is aan aanvullende aparte reacties vanuit de raad c.q. fracti 
Fractie Burgerforum
Lies ter Haar
 
Share our website