Publicaties

2012.10.10: Uit 2009! Balans of balanceren


BURGERFORUM mei 2009

LOSSER - balans of balanceren?

December 2008 hebben we het bericht gekregen dat Losser onder tijdelijk toezicht is gesteld.

Er is door Burgerforum de afgelopen jaren genoeg gewaarschuwd voor de verslechterende financiële positie van Losser. Onder meer bij de begrotingsbehandeling 2007 en 2008, maar ook bij de voorjaarsnota in juni 2008. Er is niet naar geluisterd ondanks de ernst van de situatie. De ondertoezichtstelling is nu het trieste resultaat. Het gaat financieel gezien slecht met Losser, dat blijkt ook uit het overzicht van de provincie Overijssel. Losser scoort slecht, heel slecht! Niet alleen staan we aan de top wat belastingdruk per inwoner betreft én het stijgingspercentage daarvan, maar ook wat betreft de slechte reservepositie.

En dat we, terwijl we wat de OZB betreft al aan het maximum zitten (het toelatingspercentage voor een artikel 12 gemeente), structureel nog steeds substantieel te kort komen geeft te denken! Het betekent dat we op een aantal terreinen blijkbaar fors uit de pas lopen t.o.v. de algemene uitkering die we van het Rijk ontvangen. Uit vergelijkende cijfers van het Ministerie blijkt dat we vooral uit de pas lopen op de onderdelen bestuur en dienstverlening, werk en inkomen, ontspanning en sport, volkshuisvesting en ruimtelijke ordening (clusters economische zaken en milieu). Datzelfde globale beeld is te zien bij vergelijking met soortgelijke gemeenten, waarbij tevens opvalt dat we aan groen en wegen beduidend minder uitgeven dan soortgenoten.

Het uit de pas lopen kan op zich logische verklaringen hebben, maar dat moet dan wel eerst in beeld worden gebracht. Dat ontbreekt op dit moment en het is zaak hier op zo kort mogelijke termijn inzicht in te krijgen.

De raad wordt nu wel gevraagd (12 mei 2009) in te stemmen met een aantal zeer ingrijpende bezuinigingsvoorstellen, maar daar is de raad in onze ogen op dit moment nog niet toe in staat. Eerst zal er dus een grondige doorlichting van de totale begroting moeten komen, naast een begrotingsscan door het Ministerie om duidelijk te krijgen wáár we uit de pas lopen en hoe dat komt en waarin tevens de financiële positie van Losser in beeld gebracht wordt. Dan pas hebben we een basis om zorgvuldig aan het werk te gaan. Wat er dan op tafel komt kan dan als startpunt genomen worden voor een plan van aanpak.

De verleiding is groot willekeurig een aantal posten te nemen waarop gemakkelijk te besparen is. Die verleiding zullen we moeten weerstaan Of en hoe de provincie hier aan mee wil werken zullen we moeten afwachten. De provincie zou er belang bij moeten hebben dat we dán pas een besluit nemen als dit ook leidt tot een structurele oplossing en we de basis kunnen leggen voor een duurzame financieel gezonde gemeente. Als toezichthouder is de provincie daarvoor ook verantwoordelijk.

KNELPUNTEN

· Reserves moeten worden aangevuld

· Begroting is niet in evenwicht; voordelen incidenteel – nadelen veelal structureel

· Een gedegen beheers- en onderhoudsplan ontbreekt, daarmee ontbreekt ook reservering van de benodigde gelden hiervoor in de meerjarenbegroting

· Goed zicht op (totale) begroting ontbreekt

METHODEN / WAT TE DOEN?

- Financiële analyse / wáár en wát is er fout gegaan? Inventariseer!

- Grondige financiële analyse om inzicht te krijgen in hoeveel geld naar de verschillende clusters (en functies) stroomt.

- Per cluster (en functie) kijken waar de grote geldstromen (vissen) zitten.

- Het analyseren kan gebeuren met behulp van de Pareto-analyse. Verschijnselen (fouten/afwijkingen) worden naar soort gerangschikt en in rangorde van belangrijkheid geplaatst om te voorkomen dat energie gestoken wordt en bezuinigd gaat worden op verkeerde onderdelen die in de toekomst weinig zullen opleveren.

- Afwijkingen verder uitwerken met behulp van het visgraatdiagram. Dit diagram geeft de relaties tussen oorzaak en gevolg weer. Beide methoden (Pareto en visgraatdiagram) kunnen gecombineerd worden: de oorzaken die uit het visgraatdiagram blijken, kunnen met de Pareto-analyse worden gescheiden in belangrijke en minder belangrijke oorzaken.

- Grote geldstromen (vissen) verder analyseren via een visgraad-diagram. Hieraan haalbare doelstellingen en tijdslimieten hangen om de beoogde bezuinigingsdoelstellingen te halen.

- Overhead analyse / Overhead heeft de neiging toe te nemen

- Benchmark / vergelijk kosten producten/diensten met andere gemeenten

- Doorlichten alle afdelingen (resultaatgericht: Heeft bijv. de extra geldinput bij Dienstverlening ook daadwerkelijk het gewenste effect gehad?)

- Analyse inkoop

- Analyse beheer en onderhoud

MEEST KANSRIJKE BEZUINIGINGSTERREINEN (korte- en lange termijn)

! inkoopbeleid

! samenwerken met andere gemeenten

! overhead

! inkrimpen personeelsformatie

! efficiencyverbeteringen

MEEST GEKOZEN BEZUINIGINGSTERREINEN / EXTRA INKOMSTEN

! inkomensverhoging door OZB, belastingen en heffingen

! inkomsten uit grondbedrijf (risico: huidige recessie)

! nieuw beleid

! subsidies / bezuinigingen welzijnssfeer

! temporiseren investeringen

! besparen op onderhoud (bijv. wegen (!) of onderhoud groen)

! onttrekking eigen vermogen

MOGELIJKE BEZUINIGINGEN VOOR LOSSER TE BEHALEN OP:

· Kosten van de inhuur / extern advies / externe bureaus (nu in totaal rond de 2 miljoen euro)!

· Samenwerken met Dinkelland (en Oldenzaal) op gebied van wettelijke taken sociale dienst, bouwtechnische zaken, juridische zaken, personeelszaken en salarisadministratie

· Onderzoek mogelijke afslanking afdeling Beheer en Onderhoud door intensieve samenwerking met andere gemeenten en invoeging groen- en onderhoudsafdeling (bouw/schilders) van de sociale werkvoorzienig via een werkverband onder de poot Beheer en Onderhoud

· Daarmee samenhangend: Sociale werkvoorziening onder Losserse paraplu (nu de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling rond de 9 ton plus bijna 7 ton inhuur vnl. groen). Groen/onderhoud direct onder eigen beheer. Beschermde werkplekken gezamenlijk of in eigen gemeente organiseren (zie visie sociale werkvoorziening).

· Inkrimpen personeelsformatie door:

Natuurlijk verloop met vacaturestop

Ambtenarenpool met als doel detachering naar elders

Personeelsbestand op langere termijn reduceren; streefgetal van huidige aantal naar Norm 7 op de 1000 = 154

· ??Inkomensverhoging door OZB en andere heffingen/belastingen. Losser zit echter al aan de maximum grens voor toelating artikel 12 gemeente! (Note: gezien de huidige recessie is extra lastenverzwaring ongewenst, temeer Losser al forse belastingdruk per inwoner kent).

· Efficiency verbeteringen. Efficiencyvoordelen bij gemeenten zijn vooral te behalen in staf en ondersteuning en niet zozeer in het primair proces (Bureau Berenschot)

· Temporiseren of bevriezen investeringen (zie begroting 2009)

· Budgetverlaging op inkopen

· Inkoopvoordelen

· Doorlichting ICT

# Vervang PC's niet door nieuwe maar door 2e hands

# Vervang niet als de werking nog goed is

# Overweeg open source / open standaarden

# heroverweeg eigen licenties en ga over op een asp-dienst

# kritisch kijken naar software / hardware / licenties / update

· Onderzoek mogelijkheid OZB op kabel- en andere netten

· Onderzoek heffing precario op ondergrondse netten

BEWAAK OVERHEAD!

- Overhead heeft de neiging toe te nemen: bewaak en beheers de overhead continu

- 1 op de 3 gemeenten kan op overhead bezuinigen (Bureau Berenschot)

- Stel een norm voor de financiële overhead

- Start met bezuinigingen/ombuigingen bij de producten / diensten waarvan de overhead boven de norm zit

STAFFUNCTIES


. Stel een norm voor de formatieve overhead

. Indicatie norm: 28% van de totale formatie mag in staffuncties

zitten (zie http://www.kenniscentrumbenchmarking.nl/).

BEZUINIGEN ALS CONTINU PROCES !

· Controleer regelmatig de kostenontwikkeling van overhead afgezet tegen de ontwikkeling van de totale kosten

Normeer de overhead per product/dienst -> Bijvoorbeeld totale kosten sport of speeltoestellen : aantal inwoners = bedrag per inwoner.

· Ontwikkel normen als een bedrag per product per inwoner en vergelijk dit van jaar tot jaar.

· Bij negatieve afwijkingen onderwerpen aan nader onderzoek

· Bewaak en stuur de kosten van inhuur van derden permanent

· Bewaak en stuur de vacatureruimte permanent

· Benchmark regelmatig en vergelijk de ontwikkeling van de kosten binnen de gemeente

· Controleer voortdurend het financieel proces. Als overschrijdingen dreigen direct melding en actie.

· Vorderingen van bezuinigingsafspraken tussentijds op afgesproken tijden checken. Tijdplan vastleggen. Verloop in beeld brengen.

· NB: ! Het is van essentieel belang dat hiervoor bepaalde personen verantwoordelijk gesteld worden die bij afwijking van het financiële plan vroegtijdig aan de bel trekken en met voorstellen komen. Zij moeten duidelijk weten wat hun taken en verantwoordelijkheden zijn!

OPZET BEZUINIGINGSRICHTING structureel (ruw)

Inhuur / extern advies / externe bureaus ½ miljoen

Top Craft 1 miljoen *

Personeel 1 miljoen

Overig PM

*NB: Pas in te vullen na grondige begrotingsscan en doorlichting

· Als de sociale werkvoorziening rechtstreeks onder de gemeente valt, kan het budget rechtstreeks gebruikt worden en vervalt het bedrag voor de inhuur van de Top Crafters (vnl. groen) naast de bijdrage aan Top Craft (totaal zo rond

1 ½ miljoen per jaar). De tekorten van de gr WOT / Top Craft blijven hangen rond de 2 miljoen negatief. Na opzetten nieuwe structuur onder de gemeente zou een bijpassing van rond de 500.000 euro voldoende moeten zijn. Schaalvergroting heeft niet onze voorkeur, omdat de lijnen dan nog langer worden en de organisatie nog complexer.

Note: Heel veel werk dat nu op de begroting drukt, zoals schoonmaken verkeersborden, onderhoud pickniksets, afvalbakken, schoonhouden en onderhoud van onze speeltoestellen, alsmede het totale groenonderhoud etc. etc. zou door mensen uit de sociale werkvoorziening binnen een werkverband in Losser kunnen gebeurd.

Naast dit proces zouden re-integratietrajecten en tewerkstellingsprojecten opgezet kunnen worden. Hiervoor is ruim budget (ca. 7 ton) van de overheid dat dan rechtstreeks ingezet kan worden i.p.v. uitbesteding elders. Denk daarbij ook aan onderhoud openbare ruimtes. Pas echter op voor vermenging op de werkvloer! Dit budget kan tevens gebruikt worden voor begeleiding van beide doelgroepen.

Fractie Burgerforum

Mei 2009

Lies ter Haar


Share our website