Publicaties

20.2.2012: Vragen en antwoorden import afval Twence


MEMO

Onderwerp: Vraag- en antwoorddocument import afval

Datum: 1 februari 2012

Aan: Afdeling Energie uit Afval

Van: Evert-Jan Verbunt

Q&A import en export afval

1. Gaan Nederlandse afvalverwerkers afval uit het buitenland verwerken of gebeurt dat zelfs al? Zo ja: welke bedrijven doen dat? En uit welke buitenlanden komt dat afval?

Ja. Nederlandse bedrijven verwerken afval uit andere EU landen, zoals België, UK, Ierland en Italië. Het gaat om onder meer om brandbaar huishoudelijk- en bedrijfsafval, maar ook om recyclebare stromen.

2. Transporteert Nederland ook afval naar het buitenland?

Ja, het is bijvoorbeeld heel gebruikelijk dat afvalstromen voor recycling naar het buitenland worden getransporteerd, en vice versa. Verder heeft Nederland sinds 1 januari 2007 de grenzen geopend voor het verwerken van brandbaar afval.

In 2011 is in totaal voor ca. 800.000 ton aan exportkennisgevingen gepubliceerd. Wanneer hiervan daadwerkelijk de helft zou zijn uitgevoerd, betekent dit een volledige ‘compensatie' van de hoeveelheid die gelijktijdig is ingevoerd. Hieruit blijkt maar dat afvalverwerking (zowel recycling als verbranden met energieterugwinning) een Europese markt is.

3. Om hoeveel afval gaat het? En om welke soort afval?

In 2011 is naar schatting ongeveer 400.000 ton brandbaar restafval geïmporteerd. Het gaat om brandbaar huishoudelijk- en bedrijfsafval (dat dus niet geschikt is voor recycling). Dat wordt verwerkt in diverse afvalenergiecentrales, verspreid over Nederland. 400.000 ton lijkt heel wat, maar het is nog geen 6% van de totale hoeveelheid afval die jaarlijks in Nederland wordt verbrand.

4. Hoe komt dat afval naar Nederland?

Transport vindt plaats per vrachtwagen of schip. Het afval wordt aangevoerd in balen of containers, zodat het niet kan verwaaien. Bij het lossen wordt er alleen gelost op kades die vergunning hebben om afval te lossen, zodat ook hier gewaarborgd is dat alle voorzieningen aanwezig zijn.

Aflevering vindt plaats op de locatie van de afvalenergiecentrale of zo dicht mogelijk in de buurt daarvan. Waar nodig vindt het (verdere) transport per vrachtauto plaats.

5. Is het wel zo milieuvriendelijk als afval over grote afstanden vervoerd wordt? Dat veroorzaakt toch extra emissies?

Onderzoek heeft aangetoond dat het vervoeren van afval naar een van de Nederlandse afvalenergiecentrales veel milieuvoordelen oplevert ten opzichte van het storten van afval. Deze milieuvoordelen zijn zó groot dat een relatief grote transportafstand gerechtvaardigd is.

Verder is voor het op de juiste wijze vervoeren en verwerken van afval binnen de EU specifieke regelgeving van toepassing: de EVOA (Europese Verordening voor het Overbrengen van Afval). Vanzelfsprekend vindt de import plaats met in achtneming van alle van toepassing zijnde regels. Dit wordt door de overheden gecontroleerd. Zij keuren import/export goed of af.


6. Waarom willen de bedrijven dit?

De import dient een tweeledig doel:

· De bedrijven vullen hun maatschappelijke rol in; deze oplossing is beter voor het milieu dan de huidige manier van verwerking in de betrokken landen (namelijk: storten). Neem bijvoorbeeld een land als Engeland. Dit land heeft weinig eigen recycling- en verbrandingscapaciteit en moet volgens de Europese richtlijnen haar stortactiviteiten terugdringen. Door gebruik te maken van de verbrandingscapaciteit die in Nederland beschikbaar is, hoeft Engeland niet zelf te investeren in dure afvalenergiecentrales. Bij de ontwikkeling van een moderne afvalinfrastructuur, kunnen ze vervolgens de verbrandingsstap voor een belangrijk deel overslaan en zich direct richten op recycling en materiaalhergebruik, zoals in Nederland ook de trend is.

De kwaliteit van de Nederlandse installaties maakt dit mogelijk. De EU is verder opgericht om gezamenlijk de meest optimale oplossing voor problemen te vinden. Dit betekent dat landen elkaar kunnen/moeten helpen die oplossing te realiseren. Daarbij staat vrij verkeer van personen en (in dit geval) van goederen voorop.

· Met de import wordt onderbezetting van Nederlandse afvalenergiecentrales voorkomen. De bestaande overcapaciteit neemt af of verdwijnt zelfs. Leegstandskoten worden zo vermeden en hoeven dus ook niet op de burger te worden verhaald.

7. Kost dit de Nederlandse burger geld?

Integendeel, de import van afval is financieel gezien juist gunstig voor het Nederlandse bedrijfsleven en burger. Burgers en bedrijven betalen immers voor het laten verwerken van hun afval. Indien er ondercapaciteit ontstaat, worden de kosten per ontdoener/klant groter. De vaste kosten van de installatie worden immers niet minder en het volume wel. Door het importeren van buitenlands afval worden extra inkomsten gegenereerd die eraan bijdragen dat de kosten voor burger en bedrijfsleven beperkt kunnen blijven. Zonder deze inkomsten uit import zouden de kosten voor bedrijf en burger dus stijgen.

8. Is dit niet een vreemde manier om overcapaciteit aan te pakken?

In Nederland is nu capaciteit beschikbaar die anders onbenut wordt gelaten. Door deze capaciteit in te zetten wordt kapitaalvernietiging voorkomen. Hiermee blijft bovendien werkgelegenheid behouden.

Door de import van afval als brandstof kan tevens de duurzame energieproductie bij de huidige afvalenergiecentrales in Nederland gecontinueerd worden, en worden de exporterende landen eenvoudiger in staat gesteld recycling te realiseren. Ze hoeven niet alsnog in dure infrastructuur voor het verbranden met energieterugwinning te investeren, maar kunnen direct investeren in recycling. Ze kunnen als het ware 'een trede op de ladder van Lansink” overslaan. Met de beschikbare capaciteit helpt Nederland andere landen dus om de omschakeling naar een modern afvalbeheer te maken.

9. Is hier veel geld mee gemoeid? Zo ja: hoeveel? Verdienen de bedrijven hier meer aan dan aan verwerking van huishoudelijk restafval uit Nederland?

Het zijn faire tarieven. Ze sluiten aan bij gemiddelde prijzen in de sector. Er zitten extra kosten in. Denk bijvoorbeeld aan verpakking, transport en handling. Verschil in tarief wordt dan ook vooral bepaald door de afstand en de verpakking. Precieze bedragen zijn een zaak van de betrokken ondernemingen en worden uit zakelijke overwegingen niet genoemd.

10. Wat vindt de overheid hier van?

De overheid keurt de import van brandbaar afval uit het buitenland goed, als deze voldoet aan de voorwaarden die daarvoor gesteld worden.

11. Hoe garanderen de bedrijven dat er geen sprake zal zijn van extra geuroverlast voor de omgeving?

Het is geen los afval. Het afval wordt in balen gewikkeld of in containers vervoerd. Dat voorkomt geuroverlast.

12. Doen ook andere landen zoiets? Zo ja: welke?

Ja, meer landen importeren afval uit het buitenland. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen.

13. Is de sector niet bang voor ‘maffia-toestanden' als er bijvoorbeeld Italiaans afval komt?

Nee, de sector selecteert haar partners zorgvuldig. Er worden alleen zaken gedaan met erkende bedrijven en overheden.

14. Komt de verwerking van Nederlands afval hiermee niet in gevaar?

Nee, want de aanleiding om buitenlands afval te importeren ligt in het feit dat de Nederlandse afvalenergiecentrales capaciteit over hebben. Dat is een uitvloeisel van maatschappelijke ontwikkelingen: de economische recessie en daarnaast een vermindering van de hoeveelheid restafval vanwege meer scheiding van afvalstoffen ten behoeve van meer hergebruik en recycling.

15. Waarom is er dan nieuwe capaciteit gebouwd? Had de sector zulke ontwikkelingen niet kunnen voorzien?

Op het moment dat besloten werd tot de bouw van nieuwe afvalenergiecentrales werd er nog ruim 2 miljoen ton afval gestort. Op nadrukkelijk verzoek van twee achtereenvolgende kabinetten is de sector vervolgens gestart met het bijbouwen van capaciteit. Uiteraard is een afvalenergiecentrale vervolgens niet van de ene op de andere dag gebouwd. Onder andere vanwege uitgebreide planologische- en vergunningtrajecten gaan er vele jaren voorbij tussen het ontstaan van de eerste plannen tot de daadwerkelijke realisatie en het eerste gebruik. Bovendien is sprake van een vrije markt. Een bedrijf kan dus zelf besluiten om zo'n installatie te bouwen. Als het maar aan de vergunningvoorwaarden voldoet, kan dat dus.

Op het moment dat duidelijk werd dat het aanbod aan brandbaar afval – mede vanwege de economische crisis – fors terugliep, heeft de sector overigens wel met de overheid afgesproken dat geen nieuwe capaciteit meer zou worden bijgebouwd. Eind 2009 is daarover een convenant getekend.

16. Is er kans dat buitenlands afval tijdelijk in Nederland wordt opgeslagen?

Nee, dat is qua vergunning uitgesloten. De EVOA-vergunningen staan uitsluitend directe verwerking in een afvalenergiecentrale toe.

17. Is er wel sprake van opwekking van ‘duurzame energie' uit het buitenlandse afval?

De verwerking is duurzaam. De Nederlandse afvalenergiecentrales voldoen aan de hoogste eisen en behoren technologisch gezien tot de meest vooruitstrevende in Europa. Ze hebben allemaal de R1-status. Dat betekent: verwerking in deze installaties is een erkende (duurzame) nuttige toepassing; een hoge mate van hergebruik van de in het afval aanwezige energie is gegarandeerd.

18. Hoe wordt voorkomen dat er gevaarlijk afval tussen het huishoudelijk afval meekomt naar Nederland en hier verbrand wordt?

De Nederlandse afvalenergiecentrales kennen een streng en goed georganiseerd acceptatiebeleid. Ten eerste wordt dit contractueel vastgelegd. Bovendien zijn er visuele inspecties bij het lossen van het materiaal. Daarnaast vinden steekproefsgewijs sorteeranalyses van het materiaal plaats ter controle.
Om schadelijke emissies te voorkomen zijn de Nederlandse afvalenergiecentrales verder uitgerust met zeer geavanceerde rookgasreinigingsinstallaties. De (lage) emissies worden gemeten, en aan de overheid gerapporteerd.

19. Hoe past de import van afval in het beleidsidee van de Grondstoffenrotonde?

In het geïmporteerde afval kunnen nog waardevolle grondstoffen zitten, waaronder metalen. Veelal is het afval dat naar Nederland komt al in het land van herkomst bewerkt en ontdaan van waardevolle stoffen. Wat er toch nog in zit wordt in Nederland teruggewonnen. De Nederlandse afvalenergiecentrales zijn ervoor uitgerust om metalen uit afval terug te winnen. Dat gebeurt uiteraard ook met het afval uit het buitenland. De teruggewonnen waardevolle grondstoffen dienen als input voor nieuwe producten. Door het afval naar Nederland te brengen wordt storten en het verdwijnen van de grondstoffen voorkomen.

Door energie terug te winnen uit afvalverbranding bespaart Nederland verder op het gebruik van fossiele brandstoffen (aardgas, steenkool). De toepassing van de verbrandingsresten (bodemassen) in de wegenbouw bespaart tot slot op het gebruik van primaire bouwstoffen, zoals zand en grind.

20. Wat gebeurt er met de verbrandingsresten?

De verbrandingsresten (voornamelijk bodemas) worden toegepast als ophoogmateriaal in de wegenbouw, als funderingsmateriaal in geluidswallen en als toeslagmateriaal in asfalt en beton. Belangrijke projecten waarbij bodemas is toegepast als ophoging van snelwegen betreffen bijvoorbeeld alle fly-overs op de N242 bij Alkmaar, de aansluiting A9-A5 tussen Haarlem en Badhoevedorp, de A2 bij ‘s-Hertogenbosch en Eindhoven en de Westrandweg in Amsterdam. Verder bestaat bijvoorbeeld de kern van de 1,2 kilometer lange geluidswal bij De Meern volledig uit bodemas.

21. Leveren de Nederlandse afvalbedrijven ook expertise en mensen aan buitenlandse partijen?

Het beleid van de Vereniging Afvalbedrijven is erop gericht de Nederlandse expertise op afvalgebied waar nuttig uit te dragen. In dat verband wordt meestal op verzoek van Nederlandse ambassades in het buitenland in een aantal gevallen bijdragen geleverd aan seminars, bedrijfsbezoeken en dergelijke. Het is bekend dat in een aantal gevallen individuele leden van de Vereniging bijdragen verlenen aan dergelijke evenementen. Dit is uiteraard primair een zaak van de bedrijven zelf

22. Waarom ruimt Italië dat afval niet gewoon zelf op?

Delen van Italië kampen al jaren met een tekort aan afvalverwerkingscapaciteit. Iedereen kent het bekende voorbeeld uit de stad Napels, waar het afval maandenlang op straat opgetast lag. Maar ook in andere delen van het land zijn de voorzieningen onvoldoende om het afval op een verantwoorde manier te verwerken. Het langetermijnperspectief moet uiteraard zijn dat Italië zijn afvalprobleem structureel aanpakt. Overigens kan ook in die situatie sprake zijn van uitvoer van afval voor verwerking in Nederland zoals gemotiveerd in het antwoord op vraag 5.

23. Wat zijn de negatieve effecten van afvalverbranding op het milieu?

Net zoals bij ieder industrieel proces kunnen bij het verbranden van afval schadelijke stoffen en stofdeeltjes vrijkomen. De afvalenergiecentrales voldoen echter aan een zeer streng emissieregime door de aanwezigheid van een geavanceerde rookgasreiniging (RGR). Door middel van verschillende stappen worden schadelijke stoffen als dioxines, zware metalen en verzurende stoffen verwijderd en ontstaan rookgassen die ruimschoots voldoen aan de wettelijke emissie-eisen. Wat er ten opzichte van de ingaande verbrandingslucht uiteindelijk uit de schoorsteen komt is voornamelijk waterdamp en CO2. De koolstof in deze CO2 bestaat voor ongeveer de helft uit biogeen koolstof. Dit betekent dat deze CO2 niet bijdraagt aan het broeikaseffect omdat het kortcyclisch is. Veel afval dat wordt verbrand is van niet-fossiele oorsprong, zoals hout, karton en papier. Hierbij komt wel CO2 vrij, maar omdat het broeikasgas al in het materiaal zat (hout neemt immers CO2 op) wordt voor het niet-fossiele deel van het afval gesproken van een CO2-neutraal proces.

Verder is de schoorsteen uitgerust met emissieapparatuur die meet of de rookgasreiniging correct functioneert. Nederland kent strenge eisen voor wat betreft de emissie van mogelijk schadelijke stoffen. De Nederlandse regering hanteert strengere regels voor de hoeveelheid emissies die maximaal uit de schoorsteen mogen komen dan de Europese wetgeving voorschrijft. Ook kunnen er in vergunningen nog strengere eisen worden opgelegd als dit noodzakelijk is voor het milieu.


Share our website